Pytanie

 Lekarz pogotowia ratunkowego wezwany do jednej z mieszkanek bursy międzyszkolnej, nakazuje wyjazd wychowawcy, wraz z zabraną wychowanką do szpitala na badania w ramach asysty. Zasłania się wewnętrznymi przepisami i wobec braku asysty wychowawcy, odmawia zabrania chorej do szpitala. Lekarz dopuszcza też sytuację podpisywania zgody wychowawcy na różnego rodzaju zabiegi wychowanki, łącznie z operacją. Powiadomieni rodzice wychowanki nie mogą przyjechać i odmawiają stawienia się w szpitalu, jest telefoniczny kontakt z rodzicami tak wychowawcy jak i lekarza. Wychowawca ma przydzieloną opiekę na grupie wychowawczej i opuszczając ją z jedną wychowanką, musiałby pozostawić pozostałych w budynku bez opieki. Często jest też tak, że w soboty, niedziele i w nocy, wychowawca pełni dyżur samodzielnie. W budynku brak jest pracownika portierni. 

Odpowiedź
odpowiedzi udzielono: 30 września 2010 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie

 Zasadą jest, że niepełnoletniemu uczniowi, który wymaga udzielenia pomocy w szpitalu towarzyszy wychowawca. Jednakże w szczególnych sytuacjach, gdy wychowawca internatu nie może towarzyszyć dziecku, lekarz pogotowia powinien dziecko zabrać do szpitala, jeśli wymaga ono natychmiastowej pomocy, a brak jej udzielenia stanowi zagrożenie dla życia, lub zdrowia pacjenta. Jeśli tego nie czyni naraża się na odpowiedzialność zawodową z tego tytułu, łącznie z możliwością utraty prawa wykonywania zawodu (gdy wobec odmowy udzielenia pomocy dziecko dozna uszczerbku na zdrowiu). Lekarz ma prawo domagać się pisemnej zgody, wydawanej w zastępstwie rodziców, na udzielenie określonych świadczeń. Ta kwestia powinna być uregulowana w drodze porozumienia (pisemnego) z rodzicami już pierwszego dnia pobytu dziecka w szkole, lub internacie. Jest to niezbędne w sytuacji, gdy zgodę na interwencję medyczną powinien wyrazić opiekun ustawowy, lub upoważniona przez niego osoba (wychowawca, dyrektor szkoły, nauczyciel, który sprawuje w danym momencie opiekę nad dzieckiem). Jeśli był kontakt z rodzicami, to mogli oni wyrazić zgodę na przeprowadzenie zabiegu w szpitalu w rozmowie z lekarzem, a następnie wysłać pisemną zgodę. Gdyby takiej zgody udzielili tylko w rozmowie z wychowawcą, to wystarczającym byłoby sporządzenie notatki służbowej. W tym momencie, wychowawca byłby już upoważniony do wyrażenia zgody na zabieg (operację). Oczywiście, powinni oni przysłać pisemne potwierdzenie swojego oświadczenia, skoro odmawiają stawienia się w szpitalu (odmowa może być podyktowana nawet "prozaiczną" przyczyną jaką jest brak pieniędzy na przyjazd, odmowa nie musi wynikać z lekceważenia obowiązków rodzicielskich). 
 Lekarz udzielający pomocy dziecku, wymagającemu przeprowadzenia zabiegu, ma prawo podjęcia decyzji w tej sprawie, jeśli zabieg ratuje życie lub zdrowie, także wtedy, gdy udziela pomocy uczniowi, któremu nie towarzyszy osoba dorosła, upoważniona do wyrażenia zgody na podjęcie czynności medycznych. Lekarz może zwrócić się również do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na podjęcie leczenie, oczywiście, gdy można na tę zgodę poczekać. Jeśli nie, to pomoc medyczna powinna być udzielona nawet bez zgody sądu. Co najwyżej, z ostrożności, można taką zgodę "zalegalizować", zwracając się o wydanie postanowienia w tej sprawie, w trybie "zgody zastępczej". 

Uzasadnienie

 Lekarz pogotowia ratunkowego nie ma prawa stawiania warunków w stosunku do wychowawców internatu, od spełnienia których uzależnia przewiezienie dziecka do szpitala. Jest to niedopuszczalne, gdy dziecko wymaga pomocy. Co najwyżej, w przypadku konieczności przeprowadzenia zabiegu, zadecyduje bezpośrednio lekarz udzielający pomocy medycznej. Nawet gdyby rodzice niewyrażający zgodny, np. na przetoczenie krwi dziecku, taki zakaz pozostawili dyrektorowi internatu, to i tak o konieczności transfuzji zadecydują lekarze (także gdy nie będzie czasu na uzyskanie zgody sądu). Natomiast, placówka powinna ustalić z rodzicami procedurę wyrażania zgody na konieczne interwencje lekarskie w ich nieobecności. Powinni oni na piśmie wyrazić zgodę, aby w ich zastępstwie działali wychowawcy. Jednakże nawet brak takiego oświadczenia, nie może stanowić przesłanki umożliwiającej odmowę udzielenia pomocy lekarskiej, w tym przeprowadzenia operacji. Dyrektor placówki (internatu) powinien zawiadomić właściwą Okręgową Izbę Lekarską o zdarzeniu, albo pracodawcę lekarza. Ma on prawo żądać, aby lekarz, który odmówił zabrania dziecka do szpitala, poniósł z tego tytułu odpowiedzialność zawodową. Jeśli placówka ma nieuregulowaną kwestię związaną z zakresem uprawnień w stosunku do dziecka (w kwestii decydowania o dziecku w zastępstwie rodziców lub opiekunów), to ten błąd powinna bezzwłocznie naprawić.     Alicja Brzezińska

152348